As campás foron e son, nas nosas parroquias, as encargadas de dar as noticias máis sobresaíntes, sobre todo se hai festa ou enterro. Antes tamén avisaban dalgún outro acontecemento social ou problema que demandase a colaboración veciñal. Lembro que cando foi do Prestige, a campá da igrexa de Palmeira tocou a arrebato porque apareceran na praia da Corna unhas galletas de chapapote. Elas anunciábano todo, as festas e as desgracias. Aínda agora, sobre todo cando hai vento de nordés, chégame á casa o aviso de cada celebración a golpe de badalada, antes de que se publique nas redes sociais.
En palabras de Pondal podemos dicir aquilo de: “campá, sempre falabas/ palabras con que cortabas/ as cordas do corazón”. Pero outras veces tamén as aviva para exaltarnos o ánimo. E si que falan, porque non hai tantos anos que algunha veciña recoñecía cada tipo de toque como se lle falase de viva voz, e incluso, no de morto, distinguía se era por home ou por muller. Toda unha linguaxe coa que convivimos dende hai máis de mil cincocentos anos.
Na década dos anos oitenta do pasado século, puxéronse de moda os altofalantes no alto dos campanarios; a electrónica viña a substituír os métodos de sempre, pero foi unha moda que, aínda que segue, nunca tivo a aprobación da maioría dos fregueses, e para proba aí están as incontábeis denuncias que o novo sistema tivo por ruidoso.
Durante uns anos, cando vivía nunha vila rural, preto da Coruña, cada domingo ó mediodía, o momento que escollía para dar un paseo polo campo, tiña que escoitar o sermón que o párroco pronunciaba na igrexa, a máis de medio quilómetro do meu lugar de andaina, e todo porque o bo señor conectaba nese preciso intre o seu micrófono ós altofalantes exteriores; segundo os mal pensados para que a súa apostólica mensaxe chegase tamén a quen, nesa hora do vermú, ficaba na taberna fronte a unhas cuncas de viño.
Non me molestaba, aínda que vía un pouco abusivo que nos metese pola forza a súa explicación do evanxeo ou a vida, obra e milagres do santo do día, e lembrábame dunha freguesa que botaba pestes contra outro párroco por instalar un reloxo eléctrico que nin descansaba polas noites dando as horas e as medias. Coma ela, houbo moitas queixas do novo sistema, e nalgúns lugares, como cada vez hai menos campaneiros, deron en substituír o badalo por un sistema electrónico que reproduce os avisos parroquiais por medio dalgún mecanismo electromecánico que actúa sobre un martelo que bate na mesma campá, o que é menos escandaloso, ou máis en sintonía co son tradicional.
Con todo, aínda hai párrocos que van máis aló, e dannos a roncha, perdón, as horas de maneira máis animosa con algunha sobranceira peza musical, tal a Alborada de Veiga para empezar o día e a Negra Sombra en versión de Xoán Montes para rematalo, a un nivel sonoro que abrangue a toda a parroquia sen respectar nin o noctámbulo que só desexa un par de horas máis con Morfeo. E si, esas cancións son moi fermosas, e eu mesmo gusto de escoitalas de cando en vez, pero se chas poñen todos os días acabas por aborrecelas, que unha cousa é a música e outra a contaminación acústica.
Francisco Ant. Vidal
